آشنایی با انواع اسباب بازی های کودکان

آشنایی با انواع اسباب بازی های کودکان

پیشنهادهای ویژه 

اسباب بازی ها را براساس دامنه تاثیرآن ها و موقعیت هایی که برای یادگیری کودک فراهم می آورند، به دودسته ی مهم تقسیم می کنند:

۱سازمان یافته

۲٫ سازمان نیافته .

اسباب بازی سازمان یافته:

اسباب بازی های سازمان یافته شکل مشخص و از پیش تعیین شده ای دارند و دامنه ی تاثیر آن ها محدود است و به منظور ایجاد موقعیت یادگیری خاص برای کودکان به کار می روند. این گونه اسباب بازی ها به ۶ دسته تقسیم می شوند:

۱اسباب بازی هایی ویژه خردسالان؛

۲اسباب بازی هایی برای جلب توجه کودک؛

۳اسباب بازی هایی برای ایجاد تحرک در کودک؛

۴اسباب بازی هایی برای تقویت مهارت های دست و هماهنگی چشم و انگشتان؛

۵اسباب بازی هایی برای تقویت قوه تمیز و تشخیص؛

۶اسباب بازی هایی برای تقویت قدرت تکلم و بیان کودک.

اسباب بازی های جالب :

برای کودکانی که علاقه ای به بازی کردن با اسباب بازی از خود نشان نمی دهند و به تحریکات اضافی برای انگیخته شدن به بازی احتیاج دارند ، می توان از این گروه اسباب بازی ها استفاده کرد. وسایل این گروه ، باکمترین عمل ، نتیجه زیادی را عاید می سازد. کودک بافشردن دکمه ی ماشین آتش نشانی یا آمبولانس ، بلافاصله صدای آژیر می شنود و روشن و خاموش شدن چراغ های رنگی و حرکت اسباب بازی را مشاهده می کند یا با رهاکردن یک فنر می تواند شاهد حرکات موزون و هماهنگ باشد. این وسایل می توانند به خوبی حواس وقوای ذهنی کودک را متمرکز سازند.

اسباب بازی های محرک :

این نوع اسباب بازی ها برای تمرین و تقویت عضلات ، مصرف انرژی ، ایجاد تعادل ، پرورش اعتماد به نفس و کسب تجربیاتی راجع به رهبری مفیدند و عبارت است از :

الف) وسایلی که کودک می تواند از آن ها بالا رود و پایین بیاید: مانند قطعات چوبی یا آهنی درهم فرورفته یا نردبآن های چوبی و طنابی و سرسره .

ب) وسایلی که درکودک ایجاد تعادل می کند: مانند الاکلنگ و تخته های قرقره دار یا لبه ی باریک جداول که کودک از روی آن ها عبور کند.

ج) وسایل غلتانیدنی : مانند توپ ، که کودک می تواند آن را قل دهد ، پرتاب کند ودنبال نماید. اگر درون توپ ، زنگوله ای تعبیه شده باشد که ضمن غلتیدن ، تولید صدا کند برای کودک خوشایندتر است.

د) وسایل هل دادنی و کشیدنی : مانند فرغون های کوچک ، دوچرخه ، سه چرخه و ماشینهایی که کودک آن ها را با نخی چندمتری به دنبال خود می کشد، چون باعث حرکت و جابه جایی کودک می شوند سبب می گردند که کودک در حین فعالیت و حرکت از مکان های مختلف بازدید کند و مسیر حرکت را ارزیابی کند؛ از این رو ، باعث تقویت عضلات بزرگ کودک و کسب مهارت های لازم برای راه رفتن ، پریدن و دویدن می شوند.

ﻫ ) وسایل لی لی کردن : رسم چندخانه با گچ یا ذغال روی زمین و استفاده از یک تکه سنگ و لی لی کردن ، یکی از بازی های دلچسب کودکان است . لی لی کردن باعث توسعه ی هماهنگی عضلانی کودک می شود و حرکات درشت نظیر ایستادن ، پریدن با یک پا و حفظ تعادل را در او تقویت می کند.

اسباب بازی هایی برای تقویت مهارتهای دستی و هماهنگی چشم و دست

وسایل این دسته که باعث تقویت حرکات ظریف دست می شوند عبارتند از :

الف) نخ و مهره ، تخته های سوراخ دار و کفش : کودک نخی را از سوراخهای مهره ها عبور می دهد. برای اینکه مهره ها از طرف دیگر نخ خارج نشوند ، مربی می تواند انتهای نخ را گره بزند. می توان از کودک خواست که از میان مهره های دارای رنگهای مختلف؛ مثلا ، مهره های قرمز را نخ کند و سپس رنگ آبی را . در این فعالیت ، حس بینایی و دقت بینایی تقویت می شود و بین چشم و عضلات ظریف دست هماهنگی حاصل می شود . عبوردادن نخ از سوراخ های دوتخته کنارهم یا عبوردادن بندکفش از سوراخ های کفش نیز مهارت های لازم را در کودک ایجاد می کند.

ب) اسباب بازی های پیچ کردنی : استفاده از پیچ و مهره های چوبی یا پلاستیکی در اندازه های مختلف و رنگ های متنوع باعث هماهنگی بیشتر حرکات چشم و دست می شود و مهارت های انگشتان را افزایش می دهد.

ج) اسباب بازی های سوارکردنی و جفت کردنی : بازی کردن با اسباب بازی هایی مانند آدمک ها ، مهره ها ، وزنه ها و اشکال مختلف که در جاها یا حفره های مخصوص به خود قرار داده می شوند یا قطعاتی با سوراخ های کوچک و بزرگ در مرکز ، که در میله های مناسب گذاشته می شوند ، مستلزم دقت و نیروی ذهنی زیادی است . کودک باید با نگاه کردن به اندازه ، حفره ی مناسب آن را بیابد و مربع را در آن جای دهد. هرقدر این قطعات ریزتر باشند ، به قدرت لمس و انطباق چشم و دست بیشتری نیاز دارند.

 اسباب بازی های تشخیصی :

به کمک این اسباب بازی ها ، کودک اشکال هندسی را می شناسد ، بامفاهیم اندازه و حجم آشنا می شود و اصوات و رنگ ها را شناسایی می کند.

پازل های جاگذاردنی نمونه ی مناسب از این نوع اسباب بازی ها هستند که کودک اشکال هندسی؛ نظیر دایره ، مثلث ، مستطیل ، لوزی و … را تشخیص می دهد و یا آن ها را درجای مناسب خود قرار می دهد. این قطعات سه بعدی وقتی درون حفره قرار می گیرند ، به حالت دوبعدی در می آیند . کودک بامفاهیم طول ، عرض ، ارتفاع ، سطح ، حجم ، رنگ و اشکال مختلف هندسی آشنا می شود . دقت او افزایش می یابد و هماهنگی چشم و دست در او تقویت می شود.

اسباب بازی های گویشی و زبانی

اسباب بازی هایی نظیر سازدهنی ، بوق ، سوت ، بادکنک ، و نی باعث تقویت دستگاه تنفسی و تولید صدای کودک می شوند و اسباب بازی های دیگری نظیر دومینو، لوتری ارتباط و پازل ، کارت های قصه گو و کتاب های تصویری وجود دارند که موضوع های متنوعی را برای صحبت کردن و مکالمه کودک فراهم می سازند و کودک فرصت می یابد تاکلمات مناسب را بیان کند و در تکلم ، مهارت لازم را به دست آورد.

الف) دومینو: قطعات مستطیل شکلی است که در هرقطعه ، دو طرح و تصویر وجود دارد. قطعات دومینو به گونه ای بایکدیگر ارتباط دارند که کودکان ، با پیداکردن ارتباط ، قطعات را کنار یکدیگر می چینند . در دومینوهایی که از تصویر تشکیل شده اند می توان درباره تصاویر باکودک صحبت کرد و از او پرسش کرد؛ به طور مثال ، می توان سوال کرد ، که کدام عکس ، گل یا میوه است ؟ کدام شکل پروانه یا هواپیما است ؟ تصویر گربه را به من نشان بده . کدام قطعه سه خال دارد؟ کدام تصویر قرمزرنگ است ؟ صدای گربه چطور است ؟ ماهی کجا زندگی می کند؟ باطرح پرسش های متعدد ، دامنه ی لغات و دانش کودک افزایش می یابد و در تکلم مهارت بیشتری به دست می آورد. کودک با اشکال ، رنگ ها ، اعداد و حیوانات و … آشنا می شود. تفاوت ها و   اختلاف ها را شناسایی می کند. همکاری با گروه و رعایت کردن نوبت را در بازی دو یا چندنفره فرا می گیرد.

ب) لوتوی ارتباط : عبارت است از یک قطعه اصلی و قطعات کوچک و مصور فرعی که تصاویر آن ها به نوعی بایکدیگر ارتباط دارند.

تصاویر قطعه اصلی ممکن است شامل شکل پلیس ، آشپز ، آسمان و دریا باشد که با تصاویر فرعی دزد ، کیک ، هواپیما و کشتی ارتباط دارند. می توان از کودک خواست راجع به تصاویر قطعه اصلی صحبت کند یا از او چنین پرسش هایی کرد: پروانه چطور حرکت می کند ؟ بال های او چه شکلی دارد؟ کار پلیس چیست ؟ آب دریا چه رنگ و مزه ای دارد؟ چه حیواناتی در دریا زندگی می کنند ؟ و … سپس از کودک بخواهیم که قطعاتی را که به نوعی با قطعه اصلی ارتباط دارند شناسایی کند و کنارهم یا روی هم قرار دهد . لوتوی ارتباط ، علاوه بر پرورش قدرت بیان ، حس کنجکاوی کودک را در مورد مفاهیم مختلف محیط زندگی ، مسائل اجتماعی ، مشاغل و … تحریک می کند.

ج) پازل : قطعات بریده یا جدا از هم یک تصویر است که ، با قراردادن آن ها در محل خود ، تصویر اصلی به دست می آید.

پازل ها به دو دسته جاگذاردنی و جورکردنی تقسیم می شوند.در پازل جاگذاردنی کودک جای اشیای خالی را می یابد و قطعه را درون آن قرار می دهد و تصویر را کامل می کند و در پازل جورکردنی ، کودک قطعات را برحسب شکل ، رنگ و اندازه و موضوع انتخاب می کند و درکنار هم قرار می دهد و تصویر را کامل می کند.

هنگام ارائه ی پازل به کودک ، او را به صحبت کردن راجع به موضوع پازل تشویق می کنیم و پرسش هایی درباره ی موضوع پازل از او می پرسیم؛ مثلا ، می پرسیم این تصویر مربوط به چه فصلی است ؟ فصل قبل و بعد از این فصل چه فصلی است ؟ در این فصل چه میوه هایی هست ، هوا چطور است و … یا در پازل روستا از کودک می پرسیم ، در روستا چه حیواناتی بیشتر دیده می شوند ؟ گوسفندان چه فوایدی دارند؟ شغل اصلی مردم روستا چیست ؟ فرش را چطور می بافند ؟ و …

از اهداف پازل می توان به پرورش دقت بینایی ، تشخیص شکل ، رنگ ، شناخت جزء از کل ، پرورش قدرت بیان و یادگیری واژه های جدید اشاره کرد.

پازل های جاگذاردنی در دو نوع دکمه دار و بدون دکمه طراحی شده اند که نوع دکمه دار آن برای سنین پایین تر مناسب می باشد.

پازل ها باید متناسب با سن کودک در اختیار او گذاشته شوند. پازل نباید آن قدر سخت باشد که کودک نتواند آن را حل کند ونباید آن قدر ساده باشد که علاقه کودک را از بین ببرد و در او خستگی ایجاد کند.

هرچه اندازه قطعات پازل ریزتر و هرچه تعداد قطعات بیشتر و هرچه موضوع پازل پیچیده تر باشد برای سنین بالاتر مناسب تر است.

د) کارت های قصه گو و کتاب های تصویری : با تهیه ی تعدادی کارت که برروی آنان اشکال گوناگون چسبانیده شده است ، می توان به رشد بیان کودک کمک کرد. با ارائه ی یک کارت به کودک از او می خواهیم درباره  شکل ها و ارتباط آن ها توضیح دهد و داستانی برای کارت از خود بسازد. همچنین می توان ، باتوجه به سن و ذوق کودک ، کتاب های مناسب و همراه با تصویرهای رنگی را در اختیار او قرار داد. هدف های این دسته از وسایل عبارت است از : افزایش خزانه ی واژه ها ، آشنایی با مفاهیم کلمات ، توسعه ی قدرت خلاقیت و تقویت تکلم .

بازدید کل : 689 - بازدید امروز : 1

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *